2 giờ trước
Dự luật Clarity mắc kẹt tại Thượng viện Mỹ vì tranh cãi điều khoản đạo đức
Tác giả | Azuma (@azuma_eth)
Khi Quốc hội Mỹ chỉ còn vài ngày làm việc trước kỳ nghỉ hè (dự kiến bắt đầu từ ngày 7/8), thời gian dành cho Đạo luật Cấu trúc Thị trường Tài sản Số (Digital Asset Market Structure Act, gọi tắt là Clarity Act) để vượt qua Thượng viện đang cạn dần.
Tuần trước, Nhà Trắng đồng ý bổ sung một "điều khoản đạo đức" vào Clarity Act nhằm hạn chế Tổng thống, Phó tổng thống, các nghị sĩ Quốc hội và một số quan chức liên bang thu lợi từ tài sản số trong thời gian đương chức. Động thái này từng được thị trường hiểu là tín hiệu Trump và phe Cộng hòa sẵn sàng nhượng bộ để chốt bất đồng lớn cuối cùng với các thượng nghị sĩ Dân chủ: vấn đề đạo đức.
Nhưng khi bản sửa đổi chi tiết được công bố, diễn biến trở nên phức tạp hơn nhiều. Trưởng bộ phận nghiên cứu của Galaxy, Alex Thorn, viết cuối tuần qua rằng Clarity Act đã tới "vạch một yard cuối" như trong bóng bầu dục Mỹ—và trong chính trị, từng tấc đều là cuộc giằng co. Với quỹ thời gian hạn chế và sự phản đối mạnh của phe Dân chủ đối với cách viết hiện tại của điều khoản đạo đức, ông hạ xác suất dự luật có thể được ban hành trước năm 2026 xuống còn 30%.
Theo Thorn, Clarity Act vẫn còn nhiều điểm bất đồng ở các mảng như bảo vệ nhà phát triển, ranh giới quản lý DeFi, hạn chế lợi suất stablecoin, cơ chế đăng ký với CFTC và các điều khoản tăng cường thực thi mới. Dù vậy, đồng thuận phổ biến trên thị trường là nút thắt lớn nhất vẫn nằm ở điều khoản đạo đức—phần từng được xem là nhượng bộ của Trump và đảng Cộng hòa.
Theo bản hợp nhất mới nhất tại Thượng viện, Clarity Act dài 616 trang. Các điều khoản đạo đức mới chủ yếu nhằm hạn chế Tổng thống, Phó tổng thống, thành viên Quốc hội và các quan chức liên bang cấp cao tham gia hoạt động liên quan đến tài sản số. Quy định cấm những người này và vợ/chồng của họ phát hành hoặc quảng bá tài sản số trong nhiệm kỳ; hạn chế việc niêm yết các tài sản liên quan trên nền tảng được quản lý; yêu cầu kê khai lợi ích; đồng thời đưa cơ chế "blind trust" vào áp dụng. Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) được chỉ định là cơ quan thực thi, và các biện pháp này sẽ tự hết hiệu lực vào ngày 20/1/2029, sau khi nhiệm kỳ của Trump kết thúc.
Phe Dân chủ cho rằng phiên bản điều khoản đạo đức hiện tại còn nhiều lỗ hổng. Thứ nhất, việc chỉ giao quyền thực thi cho DOJ bị đánh giá là thiếu tính độc lập. DOJ thuộc nhánh hành pháp, trong khi Tổng chưởng lý tạm quyền Todd Blanche từng là luật sư riêng của Donald Trump, khiến hiệu quả giám sát nội bộ bị đặt dấu hỏi khi đối tượng có thể là Tổng thống hoặc quan chức hành pháp cấp cao. Vì vậy, phe Dân chủ muốn chuyển thẩm quyền thực thi cho các tổng chưởng lý ở nhiều cấp.
Thứ hai, điều khoản tự động hết hiệu lực vào năm 2029 vấp chỉ trích gay gắt. Mốc thời gian này trùng đúng thời điểm kết thúc nhiệm kỳ Tổng thống hiện tại của Trump, đồng nghĩa sau khi ông rời nhiệm sở, người kế nhiệm sẽ thiếu cơ sở pháp lý để điều tra các hành vi trước đó. Theo lập luận của phe Dân chủ, nếu Clarity Act hướng tới khung quản lý tài sản số dài hạn, chuẩn mực đạo đức phải được thể chế hóa bền vững thay vì "hết hạn" cùng nhiệm kỳ của Trump.
Ngoài ra, phe Dân chủ lo ngại phạm vi hạn chế hiện vẫn hẹp. Bản hiện tại chủ yếu nhắm vào hành vi phát hành hoặc quảng bá trực tiếp tài sản số, nhưng chưa nêu rõ việc ngăn chặn hưởng lợi gián tiếp thông qua công ty liên kết, người thân hoặc các cấu trúc khác—đặc biệt trong bối cảnh một số người con của Trump tham gia sâu vào ngành tiền mã hóa. Do đó, vẫn chưa rõ liệu quy định hiện hành có đủ bao phủ hay không.
Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren, người lâu nay phản đối dự luật, tuần trước ra tuyên bố chính thức chỉ trích cơ chế "chỉ DOJ thực thi" và cho rằng dự luật "nên bị phủ quyết ngay khi được trình". Tác động mạnh hơn tới cán cân phiếu bầu là tuyên bố chung của 7 thượng nghị sĩ Dân chủ đang đàm phán với phe Cộng hòa—Mark Warner, Angela Alsobrooks, Cory Booker, Catherine Cortez Masto, Ruben Gallego, John Hickenlooper và Raphael Warnock—khẳng định văn bản hiện tại "chưa đáp ứng kỳ vọng".
Ở phía Cộng hòa, chưa có dấu hiệu nhượng bộ thêm trước phản đối quyết liệt từ phe Dân chủ. Patrick Witt, Giám đốc điều hành Hội đồng Cố vấn Tài sản Số của Nhà Trắng, nói Tổng thống đã đưa ra nhượng bộ mang tính lịch sử nhưng phía Dân chủ vẫn không hài lòng: "Bạn không thể ghi hai home run chỉ trong một cú đánh."
Cửa sổ thời gian còn lại đang thu hẹp. Sáng sớm nay, Lãnh đạo phe đa số Thượng viện John Thune cho biết Clarity Act sẽ tạm gác để ưu tiên phê chuẩn nhân sự chính phủ và dự luật trừng phạt Nga. Thượng viện cũng dành thứ Ba và thứ Tư tuần này cho tang lễ Thượng nghị sĩ quá cố Lindsey Graham. Diễn biến này khiến khả năng đẩy nhanh Clarity Act trước kỳ nghỉ hè càng khó hơn.
Kỳ vọng hiện tại của thị trường cho thấy dự luật có thể phải tới tuần sau—những ngày cuối cùng trước khi Thượng viện tạm nghỉ—mới có cơ hội được đưa ra bỏ phiếu. Cựu thượng nghị sĩ Anne Kelley cũng đăng trên X hôm nay rằng theo quy tắc Thượng viện, khi một kiến nghị "cloture" được kích hoạt đối với một dự luật lớn và gây tranh cãi, dự luật đó trở thành ưu tiên hàng đầu; gần như không thể đồng thời thúc đẩy một dự luật lớn gây tranh cãi khác cho tới khi xem xét sửa đổi, kích hoạt cloture lần nữa và tối đa 30 giờ tranh luận chính thức trôi qua.
Điều này đồng nghĩa Clarity Act không chỉ phải tự giải quyết bất đồng kịp thời mà còn phải cạnh tranh với các dự luật nhạy cảm khác—như dự luật trừng phạt Nga, dự luật ngân sách và dự luật SAVE—để giành thời lượng bỏ phiếu hạn chế của Thượng viện. Vì vậy, dù trước đó thị trường từng kỳ vọng Clarity Act sẽ thông qua trước kỳ nghỉ, ngày càng nhiều quan sát viên tại Washington đang hạ thấp kỳ vọng.
Với ngành tiền mã hóa, cuộc đấu lập pháp kéo dài đã bước vào chặng cuối. Khung quản lý chỉ còn cách một bước để thành hình, nhưng bước cuối đó sẽ diễn ra trong vài ngày tới hay bị đẩy sang một tương lai chưa rõ ràng sẽ sớm có câu trả lời.