Geopolitics

Chiến tranh Iran leo thang đang làm gia tăng lo ngại về an ninh nguồn cung khí đốt tại châu Âu trong bối cảnh bước vào mùa đông. Giá khí đốt giao ngay ở châu Âu đã tăng gần 26% chỉ trong một tuần, khi mức dự trữ hiện chỉ nhỉnh hơn 50%, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình lịch sử vào cuối tháng 7. Theo kịch bản tốt nhất, dự trữ đến tháng 11 cũng chỉ đạt 75%, thấp hơn mục tiêu chính sách 90%. Rủi ro thiếu hụt nguồn cung được đánh giá nghiêm trọng hơn tại các nước Tây Bắc Âu như Đức và Hà Lan.

Saipem ghi nhận doanh thu nửa đầu năm 2026 đạt €7.35 billion, tăng 1.9% so với cùng kỳ, trong khi adjusted EBITDA tăng 9.4% lên €836 million. Tuy vậy, công ty hạ hướng dẫn adjusted EBITDA cả năm do phát sinh khoảng €70 million chi phí an ninh, logistics và vận hành liên quan đến xung đột tại Trung Đông trong sáu tháng đầu năm. Saipem giữ nguyên dự báo doanh thu và dòng tiền cho năm 2026. Diễn biến này cho thấy rủi ro địa chính trị đang làm gia tăng chi phí hoạt động của các nhà thầu có dự án trong khu vực.

Brookfield cho biết đã hoàn tất vòng chốt lần đầu trị giá US$2billion cho quỹ Brookfield Middle East Partners (BMEP), với Quỹ Đầu tư Công Saudi Arabia (PIF) là nhà đầu tư neo. Song song đó, Brookfield cùng Blackstone và KKR tham gia một liên danh ký thỏa thuận thuê rồi cho thuê lại trị giá US$16billion đối với toàn bộ 13 tuyến đường ống của Kuwait Oil Company, mang về US$7.85billion tiền thu trước cho Kuwait. Bài viết cũng nhắc lại sự kiện Iran tấn công cơ sở LNG Ras Laffan của Qatar là diễn biến trước đó, và hiện xung đột chưa có dấu hiệu leo thang mới nên hoạt động đầu tư trong khu vực vẫn tiếp tục.

Iran thừa nhận mạng lưới các “công ty ủy thác” dùng để thu và chuyển tiền dầu mỏ nhằm né lệnh trừng phạt đã rơi vào tình trạng quản lý lỏng lẻo, khi ít nhất một trung gian ôm $200 million chưa hoàn trả rồi bỏ trốn. Nhà chức trách cho biết đã mở 59 vụ án hình sự và đề nghị Interpol phát lệnh truy nã đỏ đối với 15 cá nhân liên quan. Hệ thống này lâu nay chuyển doanh thu dầu mỏ qua các tài khoản tại UAE, Thổ Nhĩ Kỳ và Oman, và vụ việc mới làm lộ ra mức độ mong manh của chuỗi hồi hương dòng tiền.

Lệnh tạm dừng không kích giữa Mỹ và Iran diễn ra trong bối cảnh rủi ro lan rộng trên các tuyến hàng hải và năng lượng then chốt. Houthi ở Yemen tuyên bố tấn công tàu chở dầu của Saudi Arabia trên Biển Đỏ và đe dọa phong tỏa eo biển Bab al-Mandab, trong khi lưu lượng tàu thương mại qua eo Hormuz cuối tuần giảm xuống dưới 10 tàu, so với mức trung bình hơn 100 tàu/ngày trước chiến sự, theo dữ liệu vận tải do CNN theo dõi. Cùng lúc, xuất hiện dấu hiệu cho thấy nhà máy lọc dầu Jizan của Saudi Arabia có thể bị ảnh hưởng, còn giá Brent và WTI giảm hơn 6% trong một ngày, phản ánh lo ngại gián đoạn thực chất ở các hành lang năng lượng cốt lõi. Hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ tăng, nhưng rủi ro nguồn cung dầu được nhìn nhận đã chuyển từ ngừng bắn mang tính chiến thuật sang nguy cơ đứt gãy mang tính cấu trúc.

Trung Quốc bắt đầu cấm xuất khẩu sang Nhật Bản các mặt hàng lưỡng dụng như đất hiếm và nam châm vĩnh cửu từ tháng 1/2026, và đến tháng 6 đã đưa 80 doanh nghiệp Nhật vào danh sách hạn chế. Động thái này khiến chuỗi cung ứng khoáng sản then chốt của Nhật bị gián đoạn trên thực tế, khi các lô hàng bị đình trệ theo ước tính của Daiwa Institute. Dữ liệu của tổ chức này cho thấy nếu gián đoạn kéo dài một năm, GDP thực của Nhật có thể giảm 1,3%, tương đương khoảng 7 nghìn tỷ yên. Bài viết cho rằng dù Nhật đã đa dạng hóa nguồn mỏ ở thượng nguồn trong nhiều năm, các khâu tách chiết và chế tạo nam châm ở trung nguồn vẫn phụ thuộc nặng vào Trung Quốc nên lệnh cấm đánh thẳng vào mắt xích khó thay thế.

Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông vẫn kéo dài khi Washington và Tehran chưa công bố một lệnh ngừng bắn chính thức, còn tranh chấp về quyền kiểm soát eo biển Hormuz chưa được giải quyết. Giá nhiên liệu tăng 15,7% so với cùng kỳ năm trước; dù giảm 4,9% từ tháng 5 sang tháng 6, mức giá vẫn neo cao. Thị trường đã định giá gần 10 điểm cơ bản tăng lãi suất vào tháng 7, trong khi Bank of America dự báo ba lần tăng 25bp vào tháng 9, tháng 10 và tháng 12. EYParthenon cho rằng nếu lạm phát khó quay về 2% do các cú sốc nguồn cung như xung đột Trung Đông, việc tiếp tục thắt chặt tiền tệ sẽ khó tránh khỏi.

OECD và ECB cảnh báo xung đột tại Vùng Vịnh leo thang có thể gây gián đoạn kéo dài ở Eo biển Hormuz, khiến tăng trưởng toàn cầu giai đoạn 2026–2027 giảm mạnh xuống 2.1%–1.8% và đẩy lạm phát đi lên. ECB đã tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 2.25% vào ngày 11/6, với rủi ro Trung Đông là động lực chính. Tại Mỹ, lạm phát tháng 5 tăng lên 4.2%, mức cao nhất kể từ tháng 4/2023. Rủi ro địa chính trị này tác động trực tiếp đến nguồn cung và định giá dầu thô, đồng thời tạo áp lực mang tính hệ thống lên trái phiếu nhạy cảm với lãi suất (BE), tài sản USD (ONUS) và các chỉ số cổ phiếu tăng trưởng (SUS).

Thương vụ mua lại Electronic Arts (EA) trị giá 55 tỷ USD do Quỹ Đầu tư Công Saudi Arabia (PIF) dẫn dắt đã nhận được chấp thuận chống độc quyền sơ bộ từ Ủy ban châu Âu, qua đó chuyển sang giai đoạn rà soát tiếp theo. Giao dịch vẫn phải vượt qua quy trình thẩm định theo quy định trợ cấp nước ngoài của EU cũng như đánh giá an ninh đầu tư nước ngoài tại Mỹ. Đây là một mảnh ghép quan trọng trong chương trình “Tầm nhìn 2030” của Saudi Arabia nhằm mở rộng hiện diện trong ngành game và giải trí số toàn cầu, trong bối cảnh nước này cũng đang nắm giữ cổ phần tại Nintendo và Take-Two.

Mỹ và Iran đồng thời thông báo tạm dừng các hành động tấn công quân sự nhằm vào nhau, trong đó Washington nói sẽ đánh giá kho đạn dược và thúc đẩy ngoại giao, còn Tehran xác nhận sẽ ngừng các đòn trả đũa trong thời gian Mỹ tạm dừng. Diễn biến này làm dịu đáng kể căng thẳng địa chính trị ở Trung Đông. Cùng ngày, hợp đồng tương lai của ba chỉ số chứng khoán Mỹ đồng loạt tăng, trong khi hợp đồng dầu WTI giảm 6.73% và vàng cùng chỉ số USD cũng biến động. Đây là cú hạ nhiệt rủi ro địa chính trị mang tính bất ngờ nhưng không đi kèm thay đổi về trừng phạt, gián đoạn nguồn cung hay hạ tầng năng lượng.