ESMA cảnh báo rủi ro giao dịch nội gián tại các thị trường dự đoán

Theo CoinDesk, Cơ quan Chứng khoán và Thị trường châu Âu (ESMA) lần đầu dành riêng một mục về “thị trường dự đoán” trong báo cáo giám sát rủi ro mới nhất, nhấn mạnh nguy cơ đáng kể liên quan đến giao dịch nội gián và thao túng thị trường. ESMA cho biết các nền tảng liên quan đến hợp đồng theo sự kiện chưa hình thành được thị trường quy mô lớn tại EU. Nguyên nhân chính không phải thiếu nhu cầu, mà do khung quy định hiện hành tạo rào cản cao đối với nhà đầu tư nhỏ lẻ. Báo cáo nêu ba nhóm tình huống tiêu biểu để minh họa đặc tính rủi ro. Thứ nhất, vài giờ trước khi Iran bị tấn công vào tháng 2, một loạt ví mới tạo đã đặt cược sớm và thu về khoảng 1,2 triệu USD. Đến tháng 5, công ty phân tích on-chain Bubblemaps phát hiện 9 tài khoản liên kết, tổng cộng kiếm khoảng 2,4 triệu USD từ các kèo liên quan tới sự kiện tại Iran, với tỷ lệ thắng 98%. Thứ hai, một thượng sĩ nhất Lục quân Mỹ bị truy tố vì bị cáo buộc kiếm hơn 400.000 USD trên Polymarket nhờ các tin đồn về việc Tổng thống Venezuela Maduro bị bắt. Thứ ba, dữ liệu từ các cảm biến dùng để tất toán hợp đồng thời tiết của Polymarket trong tháng 4 bị nghi can thiệp; cơ quan khí tượng quốc gia Pháp MétéoFrance đã nộp đơn trình báo cảnh sát. ESMA nhận định phản ứng của nền tảng thường diễn ra sau khi lợi nhuận đã được ghi nhận, mang tính “hậu kiểm” nhiều hơn là ngăn chặn từ sớm. Mô hình thường thấy là giao dịch bất thường xuất hiện trước, rồi nền tảng mới rà soát tài khoản, hạn chế truy cập hoặc phối hợp điều tra theo kết quả. Ở chiều ngược lại, ông Neal Kumar, Giám đốc pháp lý của Polymarket, đưa ra cách hiểu khác về vụ liên quan đến Maduro, cho rằng các thị trường này không thật sự ẩn danh; người vi phạm cuối cùng vẫn có thể bị nhận diện và xử lý. Về khung pháp lý, ESMA nhấn mạnh thị trường dự đoán tại EU phát triển chậm chủ yếu vì khó phân loại: hợp đồng theo sự kiện có thể bị coi là công cụ tài chính theo MiFID II, nằm trong phạm vi MiCA, hoặc bị xem là hoạt động cờ bạc tại một số quốc gia thành viên. Nếu bị xếp là công cụ tài chính, các sản phẩm này thường được coi là phái sinh. Theo quy định quốc gia phù hợp với biện pháp can thiệp của ESMA đối với quyền chọn nhị phân, chúng nhìn chung bị cấm bán cho nhà đầu tư nhỏ lẻ. Kalshi và Polymarket hiện hạn chế người dùng tại một số nước EU nhưng không áp dụng trên toàn bộ khối. ESMA cho biết chưa rõ vì sao không phải tất cả quốc gia thành viên đều nằm trong diện hạn chế. Cả hai nền tảng đều cấm sử dụng VPN, nhưng cơ quan quản lý cho rằng hiệu quả thực tế của các biện pháp này vẫn khó đánh giá. Hiện mới chỉ Malta đang xây dựng một khung pháp lý riêng cho lĩnh vực này. Dù vậy, khối lượng giao dịch tiếp tục tăng mạnh. Dữ liệu ESMA dựa trên giai đoạn sớm hơn, trong đó biểu đồ của Kalshi kết thúc vào tháng 11/2025 và của Polymarket kết thúc vào tháng 1/2026; khi đó, khối lượng giao dịch theo quý lần lượt khoảng 8,8 tỷ USD và 12 tỷ USD. Đến tháng 6 năm nay, The Block đưa tin tổng khối lượng giao dịch theo tháng của hai nền tảng đã tăng lên 44,8 tỷ USD; riêng Kalshi đạt 31,5 tỷ USD/tháng, được thúc đẩy bởi các kèo liên quan đến World Cup. ESMA cũng ghi nhận hợp đồng thể thao chiếm 73% khối lượng giao dịch của Kalshi, còn Polymarket phân bổ giao dịch trên các chủ đề chính trị, thể thao và liên quan đến tiền mã hóa. Bên cạnh đó, ESMA dẫn nghiên cứu từ The Wall Street Journal và Bloomberg cho thấy lợi nhuận trên Polymarket tập trung rất cao: 67% lợi nhuận thuộc về chỉ 0,1% tài khoản, trong khi phần lớn người dùng nhìn chung đang thua lỗ. Trong bối cảnh EU thận trọng hơn, ESMA cho biết tại Mỹ, Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC) đang thảo luận về ranh giới pháp lý của các hợp đồng theo sự kiện, với trọng tâm dịch chuyển từ câu hỏi có nên cho phép hay không sang việc loại hợp đồng nào dễ bị thao túng hơn.