จีนพิจารณาจำกัดการเข้าถึงโมเดล AI ขั้นสูงจากต่างประเทศ

จีนกำลังชั่งน้ำหนักมาตรการใหม่เพื่อจำกัดการเข้าถึงโมเดลปัญญาประดิษฐ์ที่ล้ำหน้าที่สุดของประเทศจากต่างชาติ ซึ่งจะสะท้อนการยกระดับอีกขั้นของการแข่งขันด้านเทคโนโลยีที่ตึงเครียดขึ้นเรื่อยๆ ระหว่างปักกิ่งกับวอชิงตัน นโยบายดังกล่าวซึ่งยังอยู่ระหว่างการพิจารณาภายใน ถูกมองว่าจะยกระดับ “ขีดความสามารถ AI ระดับแนวหน้า” ให้เป็นทรัพย์สินเชิงยุทธศาสตร์ของชาติในลักษณะเดียวกับที่จีนดูแลแร่หายากและความลับด้านการผลิตขั้นสูง กล่าวคือ การนำออกนอกประเทศต้องได้รับอนุญาต สกัดกั้นคนเก่งและเทคโนโลยี AI เข้มขึ้น มาตรการนี้เกิดขึ้นท่ามกลางแนวทางคุมเข้มในวงกว้าง โดย Bloomberg รายงานเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคมว่า จีนขยายข้อจำกัดการเดินทางต่อผู้วิจัย AI ชั้นนำในบริษัทเอกชน รวมถึง DeepSeek และ Alibaba กฎใหม่กำหนดให้บุคคลดังกล่าวต้องขออนุมัติจากรัฐบาลหรือส่งมอบหนังสือเดินทางก่อนเดินทางไปต่างประเทศ แนวทางของจีนสอดคล้องกับกรอบนโยบายการพัฒนา AI แบบ “อิสระและควบคุมได้” ซึ่งหมายถึงการลดการพึ่งพาชิปต่างประเทศ ข้อมูลฝึกสอนจากต่างประเทศ หรือปัจจัยจากต่างประเทศในรูปแบบอื่นๆ ฝั่งสหรัฐฯ เดินเกมควบคุมจากอีกด้าน สหรัฐฯ ใช้มาตรการคล้ายกันในทิศทางตรงข้าม โดยออกข้อจำกัดการส่งออกเซมิคอนดักเตอร์ขั้นสูง และขยายไปถึง “น้ำหนักโมเดล” ของ AI ภายใต้การจัดประเภทใหม่ (ECCN 4E091) ในทางปฏิบัติ เท่ากับรัฐบาลสหรัฐฯ มองพารามิเตอร์ที่ผ่านการฝึกแล้ว ซึ่งเป็นแกนคณิตศาสตร์ที่ทำให้โมเดลใช้งานได้จริง เป็นเทคโนโลยีที่ต้องควบคุม ผลสะเทือนต่อคริปโตและ AI แบบกระจายศูนย์ ยังไม่มีการระบุโทเคนหรือโครงการบล็อกเชนใดโดยตรงว่าเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงนโยบายเหล่านี้ แต่ผลกระทบต่อจุดตัดระหว่าง AI กับคริปโตมีนัยสำคัญ ในมุมโอเพนซอร์ส หากปักกิ่งจำกัดการเข้าถึงโมเดล AI ชั้นนำของจีนจากต่างประเทศ อาจทำให้การมีส่วนร่วมกับโครงการโอเพนซอร์สที่ชุมชนโลกได้รับประโยชน์จากงานวิจัยจีนลดลง ตัวอย่างเช่น DeepSeek เคยปล่อยโมเดลที่ได้รับความสนใจอย่างมากในชุมชน AI ทั่วโลก อีกด้านหนึ่ง การกำกับดูแลที่เข้มขึ้นต่อโมเดล AI อาจทำให้โครงการ AI แบบกระจายศูนย์ดำเนินงานได้ยากขึ้นในทั้งสองเขตอำนาจ หากทั้งสหรัฐฯ และจีนจัดให้น้ำหนักโมเดลเป็นเทคโนโลยีที่ต้องควบคุม การกระจายไฟล์ดังกล่าวผ่านบล็อกเชนแบบไม่ต้องขออนุญาตจะกลายเป็นโจทย์ด้านการปฏิบัติตามกฎระเบียบที่ซับซ้อนทันที นอกจากนี้ ข้อจำกัดการส่งออกชิปยังเพิ่มแรงกดดันอีกชั้น ทั้งเหมืองขุดคริปโตและผู้ให้บริการประมวลผล AI (inference) ต่างต้องพึ่งพาชิปขั้นสูง เมื่ออุปทานชิปถูกแบ่งตามแนวภูมิรัฐศาสตร์ ต้นทุนของกิจกรรมที่ใช้กำลังคอมพิวต์สูงย่อมมีแนวโน้มปรับขึ้น